Meme kanseri, dünyada kadınlarda en sık görülen kanserdir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2022'de yaklaşık 2,3 milyon kadın meme kanseri tanısı almıştır. Erken evrede saptandığında tedavi başarısı yüksektir; bu nedenle tarama programlarına katılmak çok önemlidir.
Meme kanserinin tanı ve tedavisi radyoloji, genel cerrahi (meme cerrahisi) ve onkoloji uzmanlarınca yürütülür. Bu yazı kadın sağlığına ilişkin genel bilgilendirme amacı taşır.
Türkiye'de tarama programı
- Kendi kendine meme muayenesi: 20 yaşından itibaren ayda bir.
- Mamografi: Sağlık Bakanlığı ulusal programında 40–69 yaş arasındaki kadınlara 2 yılda bir; KETEM'lerde ücretsizdir.
Ailesinde genç yaşta meme veya yumurtalık kanseri bulunan ya da BRCA gibi gen değişikliği taşıyan kadınlarda taramaya daha erken başlanabilir ve MR eklenebilir.
Kendi kendine meme muayenesi
Adet kanamasının bitiminden sonraki 5–7. günlerde, menopozdaysanız her ayın aynı gününde yapın.
- Ayna karşısında, kollarınız yanınızdayken iki memeyi karşılaştırın; boyut, şekil, renk farkına ve ciltte çekintiye bakın.
- Kollarınızı başınızın üzerine kaldırarak aynı kontrolü yineleyin.
- Sırtüstü uzanın; muayene ettiğiniz tarafın kolunu başınızın altına alın. Karşı elin üç parmağının iç yüzüyle küçük dairesel hareketlerle memenin tamamını tarayın.
- Koltuk altını ve köprücük kemiği çevresini aynı şekilde kontrol edin.
- Meme başında içe çekilme, yara veya akıntı olup olmadığına bakın.
Adım adım görsel rehber
Muayene adımlarını ve meme kanserinin evrelemesini etkileşimli modelde inceleyin.
Risk etkenleri
- Kadın olmak ve yaşın ilerlemesi
- Ailede meme veya yumurtalık kanseri, BRCA1/BRCA2 gen değişiklikleri
- İlk adetin erken, menopozun geç yaşta olması; hiç doğum yapmamış olmak ya da ilk doğumun ileri yaşta olması
- Uzun süreli kombine hormon tedavisi
- Alkol, menopoz sonrası fazla kilo, hareketsiz yaşam
- Göğüs bölgesine daha önce radyoterapi uygulanması
Emzirmek ve düzenli fiziksel aktivite riski azaltır.
Gecikmeden değerlendirilmesi gereken belirtiler
- Memede veya koltuk altında yeni fark edilen ele gelen kitle
- Ciltte çekinti, kalınlaşma, kızarıklık, portakal kabuğu görünümü
- Meme başında yeni içe çekilme, yara, kabuklanma
- Meme başından kendiliğinden gelen, özellikle kanlı akıntı
Sık sorulan sorular
Memede ağrı kanser belirtisi midir?
Adet döngüsüyle ilişkili meme ağrısı oldukça yaygındır ve çoğunlukla kanserle ilişkili değildir. Ağrı tek bir noktada sürekli ise ya da kitle eşlik ediyorsa değerlendirilmelidir.
Kendi kendine muayene mamografinin yerine geçer mi?
Hayır. Kendi kendine muayene memelerinizi tanımanızı sağlar; mamografi ise henüz ele gelmeyen küçük değişiklikleri saptayabilir.
Mamografi zararlı mı?
Mamografide kullanılan radyasyon dozu düşüktür. Önerilen yaş aralığında taramanın yararları risklerinden belirgin biçimde fazladır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili kararları hekiminizle birlikte verin.