Adet sancısı (dismenore), adet öncesinde ya da sırasında karın altında hissedilen kramp tarzı ağrıdır; bele ve bacaklara yayılabilir, bulantı, ishal ve baş ağrısı eşlik edebilir. Kadınların çoğu yaşamının bir döneminde adet sancısı yaşar; bir kısmında ağrı okul, iş ve günlük yaşamı belirgin biçimde etkiler.
İki tür adet sancısı
- Birincil (primer) dismenore: Altta yatan bir hastalık yoktur. Rahim iç zarında üretilen prostaglandinler rahim kasını kasarak ağrıya yol açar. Genellikle adet başladıktan sonraki ilk yıllarda başlar, ağrı adetin ilk 1–2 gününde en yoğundur ve yaşla birlikte çoğunlukla azalır.
- İkincil (sekonder) dismenore: Bir hastalığa bağlıdır. En sık nedenleri endometriozis, adenomyozis ve miyomlardır. Daha ileri yaşta başlayabilir, giderek artabilir ve adet dışında da ağrı olabilir.
Ne iyi gelir?
- Prostaglandin üretimini azaltan ağrı kesiciler (NSAİİ): Ağrı başlamadan, adetin hemen başında alındığında en etkilidir. Mide, böbrek hastalığı ya da astımınız varsa hekiminize danışın.
- Sıcak uygulama: Karın altına sıcak su torbası koymak ağrıyı azaltır.
- Düzenli egzersiz ve yeterli uyku
- Hormonal tedaviler: Doğum kontrol hapları ve hormonlu rahim içi araç adet sancısını belirgin biçimde azaltır.
- Sigarayı bırakmak
Ne zaman değerlendirme gerekir?
- Ağrı kesicilere rağmen günlük yaşamın aksaması, okula ya da işe gidememe
- Ağrının yıllar içinde giderek artması
- İlişki sırasında derin ağrı, dışkılama ya da idrar yaparken ağrı
- Adet dışında da süren kasık ağrısı
- Yoğun ya da düzensiz kanamanın eşlik etmesi, gebe kalmada güçlük
Bu belirtiler endometriozis gibi ikincil nedenleri düşündürür. Muayene ve ultrasonla değerlendirme yapılır.
Sık sorulan sorular
Adet sancısı doğumdan sonra geçer mi?
Birincil dismenoresi olan birçok kadında doğumdan sonra ağrının azaldığı görülür; ancak bu herkes için geçerli değildir.
Her ay ağrı kesici almak zararlı mı?
Adet günlerinde kısa süreli ve önerilen dozda kullanım çoğu kadın için güvenlidir. Mide, böbrek hastalığı ya da kanama bozukluğunuz varsa hekiminize danışın.
Şiddetli adet sancısı endometriozis belirtisi midir?
Olabilir. Ağrı kesicilere yanıt vermeyen, yıllar içinde artan ve ilişkide ağrıyla birlikte olan adet sancısı endometriozisi düşündürür ve değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili kararları hekiminizle birlikte verin.