Gebelikte "iki kişilik yemek" gerekmez; ihtiyaç duyulan şey miktardan çok besin kalitesidir. Ek enerji ihtiyacı ilk trimesterde yok denecek kadar azdır; ikinci ve üçüncü trimesterde günde yaklaşık 300–450 kaloriye çıkar.
Folik asit
Folik asit, bebekte beyin ve omurilik gelişimindeki kusurları (nöral tüp defektleri, ör. spina bifida) önemli ölçüde azaltır. Sinir tüpü gebeliğin ilk 4 haftasında, çoğu kadın gebe olduğunu bile bilmeden kapandığı için:
- Gebelik planlayan tüm kadınların gebelikten en az 1–3 ay önce günde 400 mikrogram folik asit kullanmaya başlaması ve 12. haftaya kadar sürdürmesi önerilir.
- Önceki gebelikte nöral tüp defekti, şeker hastalığı, sara ilacı kullanımı ya da obezite gibi durumlarda daha yüksek doz gerekebilir; dozu hekiminiz belirler.
- Planlanmadan gebe kaldıysanız fark eder etmez başlayın.
Diğer önemli besin öğeleri
- D vitamini: Kemik gelişimi için gereklidir; gebelikte genellikle günlük takviye önerilir.
- Demir: Gebelikte kan hacmi arttığı için ihtiyaç artar. Kansızlığı önlemek için ikinci trimesterden itibaren takviye sık kullanılır. Kırmızı et, baklagiller ve koyu yeşil yapraklı sebzeler demir kaynağıdır.
- İyot: Bebeğin beyin gelişimi için gereklidir; iyotlu tuz kullanılmalıdır.
- Kalsiyum: Süt ve süt ürünleri başlıca kaynaktır.
- Omega-3: Haftada 2 porsiyon, cıva içeriği düşük balık (ör. somon, hamsi, sardalya) önerilir.
A vitamini içeren yüksek dozlu takviyeler ve karaciğer gibi aşırı A vitamini içeren besinlerden kaçınılmalıdır.
Kaçınılması gereken yiyecek ve içecekler
- Pastörize edilmemiş süt ve bu sütten yapılan peynirler (listeria riski)
- Çiğ ya da az pişmiş et, çiğ yumurta, çiğ deniz ürünleri
- Kılıç balığı, köpek balığı gibi cıva içeriği yüksek büyük balıklar
- Alkol: Gebelikte güvenli bir miktarı yoktur.
- Kafein: Günde 200 mg'ı (yaklaşık 2 fincan filtre kahve) aşmamalıdır.
Ne kadar kilo alınmalı?
Önerilen kilo artışı gebelik öncesi vücut kitle indeksine (VKİ) göre değişir: normal kilolu kadınlarda yaklaşık 11,5–16 kg, fazla kilolularda 7–11,5 kg, obezlerde 5–9 kg. Zayıf kadınların daha fazla kilo alması gerekir. Aşırı kilo artışı gebelik şekeri ve preeklampsi riskini artırır.
Sık sorulan sorular
Folik asidi gebelik testi pozitif çıktıktan sonra başlamak geç mi?
En iyisi gebelikten önce başlamaktır, ancak gebe olduğunuzu öğrendiğiniz anda başlamak da yararlıdır. Gecikmeden başlayın ve 12. haftaya kadar sürdürün.
Gebelikte balık yemek güvenli mi?
Evet. İyi pişmiş, cıva içeriği düşük balıklar haftada 2 porsiyon önerilir. Büyük yırtıcı balıklardan kaçının.
Gebelikte bitki çayı içilebilir mi?
Bazı bitkisel ürünlerin gebelikte güvenliği bilinmemektedir ve bir kısmı rahim kasılmalarını tetikleyebilir. Bitki çayı ve takviyeleri kullanmadan önce hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili kararları hekiminizle birlikte verin.