Menopoz, yumurtalıkların işlevinin sona ermesiyle adetlerin kalıcı olarak kesilmesidir. Arka arkaya 12 ay adet görülmediğinde menopoza girildiği kabul edilir. Çoğunlukla 45–55 yaşları arasında gerçekleşir. 40 yaşından önce adetlerin kesilmesi erken yumurtalık yetmezliği olarak adlandırılır ve ayrıca değerlendirilmelidir.
Belirtiler
- Sıcak basması ve gece terlemesi
- Uyku bozukluğu, yorgunluk
- Duygu durumunda dalgalanma, kaygı, odaklanma güçlüğü
- Vajinal kuruluk, ilişkide ağrı, sık idrara çıkma ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları (genitoüriner sendrom)
- Eklem ağrıları, cilt ve saçta değişiklikler
Belirtiler menopozdan birkaç yıl önce, düzensiz adetlerle birlikte başlayabilir (perimenopoz).
Uzun vadeli sağlık
Östrojen azalması kemik kaybını hızlandırır; kemik erimesi (osteoporoz) ve kırık riski artar. Kalp-damar hastalığı riski de yükselir. Düzenli egzersiz, yeterli kalsiyum ve D vitamini, sigaradan uzak durma ve gerektiğinde kemik yoğunluğu ölçümü önerilir.
Tedavi seçenekleri
Menopozal hormon tedavisi
Sıcak basmasında en etkili tedavidir ve kemik kaybını da önler. Yarar-risk dengesi, 60 yaşından önce ya da menopozun ilk 10 yılında başlanan tedavilerde genellikle daha olumludur. Meme kanseri, pıhtı öyküsü, inme veya aktif karaciğer hastalığı olanlarda uygun olmayabilir. Rahmi olan kadınlarda östrojene progesteron eklenir. Tedavi kararı kişisel risk değerlendirmesiyle birlikte verilir ve düzenli olarak gözden geçirilir.
Hormon dışı seçenekler
Hormon tedavisi kullanamayan ya da istemeyen kadınlarda bazı antidepresanlar ve sinir sistemi üzerinden etki eden diğer ilaçlar sıcak basmasını azaltabilir. Yaşam tarzı düzenlemeleri (katmanlı giyim, serin ortam, alkol ve sıcak içeceklerin azaltılması) de yardımcıdır.
Vajinal kuruluk için
Kayganlaştırıcılar ve nemlendiricilerin yanı sıra, düşük doz vajinal östrojen genitoüriner belirtilerde etkilidir ve vücuda geçişi çok sınırlıdır.
Menopoz sonrası kanama
Menopozdan sonra görülen her türlü vajinal kanama, lekelenme dahil, mutlaka değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
Hormon tedavisi meme kanserine yol açar mı?
Östrojen ve progesteronun birlikte uzun süre kullanımında meme kanseri riskinde küçük bir artış görülür. Bu risk; yaş, kullanım süresi ve kişisel özelliklere göre değerlendirilmelidir.
Menopozda gebe kalınabilir mi?
Menopoza geçiş döneminde yumurtlama düzensiz de olsa sürebilir. 50 yaşından önce son adetten sonra 2 yıl, 50 yaşından sonra 1 yıl korunma önerilir.
Bitkisel ürünler sıcak basmasına iyi gelir mi?
Çoğunun etkinliği bilimsel olarak gösterilmemiştir ve bazıları ilaçlarla etkileşebilir. Kullanmadan önce hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili kararları hekiminizle birlikte verin.