Rahim içi araç (RİA), halk arasında spiral, rahim boşluğuna yerleştirilen küçük, T biçimli bir araçtır. İmplant ile birlikte en etkili geri dönüşlü doğum kontrol yöntemidir: kullanımın ilk yılında 100 kadından 1'inden azında gebelik olur. Günlük hatırlama gerektirmez ve çıkarıldığında doğurganlık hızla geri döner.
Türleri
- Bakırlı spiral: Hormon içermez. Bakır, spermin hareketini ve yumurtayı döllemesini engeller. Türüne göre 5–10 yıl etkilidir. Adet kanamasını ve sancısını bir miktar artırabilir.
- Hormonlu (levonorgestrel salan) rahim içi araç: Rahim iç zarını inceltir ve rahim ağzı mukusunu koyulaştırır. Türüne göre 3–8 yıl etkilidir. Adet kanamasını belirgin biçimde azaltır; bazı kadınlarda adet tamamen kesilir. Bu nedenle yoğun adet kanaması ve adenomyozis tedavisinde de kullanılır.
Nasıl takılır?
Muayene masasında, vajinal yoldan rahim ağzından geçirilerek birkaç dakikada takılır; anestezi gerekmez. Takılma sırasında adet sancısına benzer kramp hissedilebilir. Gebelik olmadığından emin olunduktan sonra döngünün herhangi bir gününde takılabilir. İlk adetten sonra yerinde olup olmadığı kontrol edilir. Doğumdan sonra ve sezaryen sırasında da takılabilir.
Yan etkiler ve riskler
- İlk aylarda düzensiz kanama ve lekelenme (özellikle hormonlu tipte)
- Bakırlı tipte daha yoğun ve sancılı adetler
- Kendiliğinden düşme (atılma): Özellikle ilk yılda, nadiren
- Takılırken rahim duvarının delinmesi: Çok nadir
- Takıldıktan sonraki ilk haftalarda pelvik enfeksiyon riskinde küçük bir artış
Spiral varken gebelik çok nadirdir; ancak gebelik oluşursa dış gebelik olasılığı açısından hemen değerlendirme gerekir. Spiral cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz.
Önemli: Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Doğum yapmamış kadınlara spiral takılabilir mi?
Evet. Doğum yapmamış kadınlarda ve gençlerde de rahim içi araç güvenle kullanılabilir.
Spiral kilo aldırır mı?
Bakırlı spiral hormon içermez ve kilo aldırmaz. Hormonlu rahim içi araçta salınan hormon miktarı çok düşüktür; kilo artışıyla belirgin bir ilişkisi gösterilmemiştir.
Spiral çıkarıldıktan sonra ne zaman gebe kalınır?
Doğurganlık çıkarıldıktan hemen sonra geri döner. Bir sonraki döngüde gebelik mümkündür.
Spiralin yerinde olduğunu nasıl anlarım?
Rahim ağzından vajinaya uzanan ince ipler parmakla hissedilebilir. Düzenli kontrollerde ultrasonla da yeri doğrulanır.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili kararları hekiminizle birlikte verin.